Νέος Κώδικας Αυτοδιοίκησης: Πότε τίθενται σε αργία Δήμαρχοι και Αιρετοί – Τι ισχύει με περιοριστικούς όρους

Καταδίκες, παραπομπές και προσωρινή κράτηση οδηγούν σε αργία – Απαγόρευση εξόδου δεν αφαιρεί το αξίωμα.

Σαφές πλαίσιο για το πότε ένας Δήμαρχος ή άλλος αιρετός τίθεται αυτοδικαίως σε αργία από τα καθήκοντά του θέτει ο νέος Κώδικας Αυτοδιοίκησης. Το νομικό καθεστώς προβλέπει συγκεκριμένες και αυστηρές προϋποθέσεις υπό τις οποίες ενεργοποιείται η απομάκρυνση από το αξίωμα, ενώ διαχωρίζει ρητά τις περιπτώσεις όπου επιβάλλονται περιοριστικοί όροι χωρίς να υφίσταται καταδίκη.

Σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο, αργία επιβάλλεται όταν υπάρχει πρωτόδικη καταδικαστική απόφαση για κακούργημα, καθώς και όταν έχει εκδοθεί αμετάκλητο παραπεμπτικό βούλευμα και ο αιρετός έχει τεθεί σε προσωρινή κράτηση. Παράλληλα, οι αιρετοί τίθενται σε αργία και σε περίπτωση τελεσίδικης καταδίκης για συγκεκριμένα πλημμελήματα που άπτονται της χρηστής διοίκησης, όπως απιστία, δωροληψία, δωροδοκία, πλαστογραφία, απάτη και άλλες συναφείς πράξεις.

Αντιθέτως, η απλή επιβολή περιοριστικών όρων, όπως η απαγόρευση εξόδου από τη χώρα, δεν αποτελεί λόγο αργίας. Το νομικό πλαίσιο δεν προβλέπει απομάκρυνση από το αξίωμα σε αυτή την περίπτωση, εκτός αν συνοδεύεται από καταδίκη ή προσωρινή κράτηση για κακούργημα. Έτσι, οι αιρετοί που βρίσκονται υπό τέτοιους διαδικαστικούς περιορισμούς συνεχίζουν κανονικά να ασκούν τα καθήκοντά τους.

Η διάκριση αυτή έχει στόχο να προστατεύσει την αυτοδιοικητική λειτουργία από πρόωρες παύσεις χωρίς δικαστική κρίση, αλλά και να διασφαλίσει ότι σοβαρά αδικήματα που άπτονται της δημόσιας διοίκησης δεν αφήνονται χωρίς συνέπειες. Ο Κώδικας προβλέπει ότι η θέση σε αργία διαπιστώνεται τυπικά από τον αρμόδιο Επόπτη ΟΤΑ, ο οποίος εκδίδει σχετική πράξη μόλις συντρέξει μία από τις προβλεπόμενες νομικές προϋποθέσεις.

Με αυτό το πλαίσιο, η νομοθεσία επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στη θεσμική σταθερότητα των ΟΤΑ και την ανάγκη για απόλυτη διαφάνεια και ακεραιότητα στην άσκηση της τοπικής εξουσίας.

Πότε τίθεται σε αργία ένας Δήμαρχος / αιρετός σύμφωνα με τον νέο Κώδικα:

• Αργία επιβάλλεται όταν έχει εκδοθεί πρωτόδικη καταδικαστική απόφαση για κακούργημα.
• Αργία επιβάλλεται όταν υπάρχει αμετάκλητη παραπομπή για κακούργημα και έχει επιβληθεί προσωρινή κράτηση.
• Αργία επίσης επιβάλλεται όταν υπάρχει τελεσίδικη καταδικαστική απόφαση για συγκεκριμένα πλημμελήματα (όπως πλαστογραφία, απάτη, δωροδοκία, υπεξαίρεση, παράνομη βεβαίωση, οικονομικά εγκλήματα κ.λπ.).

Αν ισχύει οποιαδήποτε από τις παραπάνω περιπτώσεις, τότε εκδίδεται διαπιστωτική πράξη από τον αρμόδιο Επόπτη, και ο αιρετός αποστέλλεται από τα καθήκοντά του (θέση σε αργία).

Τι προβλέπει αν έχουν επιβληθεί μόνο περιοριστικοί όροι (π.χ. απαγόρευση εξόδου από τη χώρα):

• Η επιβολή περιοριστικών όρων δεν συγκαταλέγεται στα κριτήρια που προβλέπουν αργία.
• Συνεπώς, αν ένας δήμαρχος ή αιρετός έχει μόνο περιοριστικούς όρους — χωρίς καταδίκη ή προσωρινή κράτηση λόγω κακουργήματος — δεν τίθεται σε αργία.
• Δηλαδή — παραμένει στη θέση του και συνεχίζει τα καθήκοντά του κανονικά, μέχρι να υπάρξει κάποια από τις πιο πάνω νομικές αιτίες (καταδίκη, κράτηση, κ.λπ.).

Συμπέρασμα

• Η αργία δεν ενεργοποιείται απλώς και μόνο επειδή έχει επιβληθεί περιοριστικός όρος (π.χ. απαγόρευση εξόδου).
• Χρειάζεται είτε πρωτόδικη καταδίκη για κακούργημα είτε τελεσίδικη καταδίκη για συγκεκριμένα αδικήματα — ή προσωρινή κράτηση μετά από παραπομπή για κακούργημα — ώστε να τεθεί σε αργία.
• Μέχρι τότε, ο αιρετός παραμένει στη θέση του και ασκεί κανονικά τα καθήκοντά του.

Άρθρο Ρ+2

Σύσταση και αποστολή Υπηρεσίας Γενικής Εποπτείας Νομιμότητας Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης

(Αρ. 214 παρ.3, 215, 216 παρ. 1, 218 παρ. 1 και 7, 223 παρ. 1 ν. 3852/2010)

1. Συστήνεται στο Υπουργείο Εσωτερικών αυτοτελής υπηρεσία, υπαγόμενη στον Υπουργό Εσωτερικών, με την ονομασία: «Υπηρεσία Γενικής Εποπτείας Νομιμότητας Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης» και έδρα την Αθήνα.
2. Αποστολή της Υπηρεσίας είναι:

α) Ο έλεγχος νομιμότητας των πράξεων και παραλείψεων των οργάνων του άρθρου Χ+2 του δεύτερου Βιβλίου του παρόντα Κώδικα (ΑΙΡΕΤΑ ΟΡΓΑΝΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΔΗΜΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΑ ΕΝΔΟΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ – ΒΙΒΛΙΟ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ), καθώς και των οργάνων διοίκησης των πάσης φύσης νομικών προσώπων των δήμων και περιφερειών του άρθρου χχχ (ΒΙΒΛΙΟ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ).

β) Ο πειθαρχικός έλεγχος και η επιβολή των διοικητικών μέτρων της έκπτωσης και της αργίας στα όργανα της περ. α).

γ) Η παύση των οργάνων του άρθρου Χ+2 του δεύτερου Βιβλίου του παρόντα Κώδικα.

3. Στην υπηρεσία προΐσταται ο Γενικός Επόπτης Νομιμότητας Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Ο.Τ.Α.), («Γενικός Επόπτης»), ο οποίος καταλαμβάνει θέση μετακλητού υπαλλήλου, με βαθμό πρώτο (1ο) της κατηγορίας ειδικών θέσεων.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ’

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ ΕΚΠΤΩΣΗΣ ΚΑΙ ΑΡΓΙΑΣ – ΠΑΥΣΗ ΑΙΡΕΤΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ

Άρθρο Ρ+62

Διοικητικό μέτρο έκπτωσης λόγω καταδίκης

(Αρ. 236 ν.3852/2010)

1. Τα πρόσωπα της περ. α) της παρ. 2 του άρθρου Ρ+2 εκπίπτουν αυτοδικαίως από το αξίωμά τους:

α) Aν τεθούν σε δικαστική συμπαράσταση με τελεσίδικη δικαστική απόφαση,

β) αν τους επιβληθεί αποστέρηση δημόσιας θέσης ή δημόσιου ή αυτοδιοικητικού αξιώματος ως παρεπόμενη ποινή με αμετάκλητη καταδικαστική απόφαση,

γ) αν καταδικαστούν με αμετάκλητη δικαστική απόφαση ως αυτουργοί ή συμμέτοχοι σε κακούργημα ή σε οποιαδήποτε ποινή για την τέλεση ή απόπειρα τέλεσης για παραχάραξη νομίσματος ή άλλων μέσων πληρωμής, πλαστογραφία, ψευδή βεβαίωση, υφαρπαγή ψευδούς βεβαίωσης, δωροδοκία, εκβίαση, κλοπή, υπεξαίρεση, απιστία, απάτη, παράνομη βεβαίωση ή είσπραξη δικαιωμάτων του δημοσίου, οποιοδήποτε έγκλημα κατά της γενετήσιας ελευθερίας και της οικονομικής εκμετάλλευσης της γενετήσιας ζωής, εμπορία ανθρώπων, παράνομη διακίνηση αλλοδαπών, παράβαση της νομοθεσίας για την καταπολέμηση των ναρκωτικών, λαθρεμπορία, βία κατά εκλογέων, δωροδοκία εκλογέα, διατάραξη εκλογικής διαδικασίας, βία κατά υπαλλήλων και δικαστικών προσώπων, αθέμιτη επιρροή σε δικαστικούς λειτουργούς, διέγερση σε διάπραξη εγκλημάτων, εγκληματική οργάνωση, τρομοκρατικές πράξεις – τρομοκρατική οργάνωση, τοκογλυφία, νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματική δραστηριότητα, καθώς και για παράβαση καθήκοντος, που εμπεριέχει οικονομικό όφελος του ιδίου του καταδικασθέντος ή τρίτου ή πρόκληση οικονομικής ζημίας του δημοσίου, του δήμου, της περιφέρειας ή των νομικών τους προσώπων.

2. Για την έκπτωση, εκδίδεται διαπιστωτική πράξη από τον Επόπτη, η οποία κοινοποιείται αυθημερόν στα πρόσωπα της παρ. 1, στον Γενικό Επόπτη και στον οικείο δήμο ή στην οικεία περιφέρεια ή στο οικείο νομικό πρόσωπο.
3. Με την επιμέλεια της αρμόδιας Εισαγγελίας κοινοποιείται στον Γενικό Επόπτη κάθε απόφαση σε βάρος των προσώπων της περ. α) της παρ. 2 του άρθρου Ρ+2 σχετικά με τις περ. α), β) και γ) της παρ. 1, προκειμένου ο τελευταίος να τις καταχωρήσει στο πληροφοριακό σύστημα του άρθρου Ρ+15 και να αναθέσει σε Επόπτη την έκδοση σχετικής διαπιστωτικής πράξης. Ο Γενικός Επόπτης δύναται να λαμβάνει από την Εισαγγελία κάθε αναγκαία πληροφορία σχετικά με την πορεία της υπόθεσης, όπως η τελεσιδικία ή το αμετάκλητο αυτής, καθώς και αντίγραφα των αποφάσεων και των πρακτικών.
4. Η διαπιστωτική πράξη του Επόπτη με την οποία επιβάλλεται το διοικητικό μέτρο της έκπτωσης προσβάλλεται μόνο δικαστικά, με το ένδικο βοήθημα της αίτησης ακύρωσης, ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας.

Άρθρο Ρ+63

Λοιπές περιπτώσεις επιβολής διοικητικού μέτρου έκπτωσης αιρετών οργάνων

1. Περιφερειάρχες, αναπληρωτές περιφερειάρχες, αντιπεριφερειάρχες, δήμαρχοι, αντιδήμαρχοι, δημοτικοί και περιφερειακοί σύμβουλοι, εκπρόσωποι δημοτικών κοινοτήτων και μέλη συμβουλίων δημοτικής κοινότητα εκπίπτουν αυτοδίκαια από το αξίωμά τους λόγω:

α) απώλειας δημοτικότητας, σύμφωνα με την παρ. 8 ή σύμπτωσης στο ίδιο πρόσωπο της ιδιότητας αιρετού και στους δύο βαθμούς τοπικής αυτοδιοίκησης ή δύο άμεσα αιρετών αυτοδιοικητικών αξιωμάτων σύμφωνα με την παρ. 10 του άρθρου 43,

β) οφειλών, σύμφωνα με το άρθρο 44,

γ) μη ορκωμοσίας, σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 74 του Βιβλίου πρώτου του παρόντος Κώδικα..

2. Περιφερειάρχες, αναπληρωτές περιφερειάρχες, αντιπεριφερειάρχες, δήμαρχοι, αντιδήμαρχοι, δημοτικοί και περιφερειακοί σύμβουλοι εκπίπτουν από το αξίωμά τους λόγω παραβίασης των διατάξεων περί των εκλογικών δαπανών, σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 103 του Βιβλίου πρώτου του παρόντος Κώδικα..3. Για την έκπτωση σύμφωνα με την παρ. 1, εκδίδεται διαπιστωτική πράξη του Επόπτη, η οποία κοινοποιείται αυθημερόν στα πρόσωπα της παρ. 1, στον Γενικό Επόπτη και στον οικείο δήμο ή στην οικεία περιφέρεια ή στο οικείο νομικό πρόσωπο. Η πράξη της παρούσας προσβάλλεται μόνο δικαστικά, με αίτηση ακύρωσης, ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας.
3. Για την έκπτωση σύμφωνα με την παρ. 2 εκδίδεται απόφαση του Επόπτη, η οποία κοινοποιείται αυθημερόν στα πρόσωπα της παρ. 2, στον Γενικό Επόπτη και στον οικείο δήμο ή στην οικεία περιφέρεια. Η απόφαση της παρούσας προσβάλλεται μόνο δικαστικά με προσφυγή ουσίας, ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας. Η προθεσμία και η άσκηση της προσφυγής του δεύτερου εδαφίου αναστέλλουν την εκτέλεση.

Άρθρο Ρ+64

Διοικητικό μέτρο αργίας

(Αρ. 236 Α ν. 3852/2010)

1. Στα πρόσωπα της περ. α) της παρ. 2 του άρθρου Ρ+2 επιβάλλεται το διοικητικό μέτρο της αργίας:

α) Εάν εκδοθεί τελεσίδικη καταδικαστική απόφαση ποινικού δικαστηρίου για πλημμελήματα της περ. γ) της παρ. 1 του άρθρου Ρ+62, περί διοικητικού μέτρου έκπτωσης λόγω αργίας ή καταδικαστική απόφαση σε πρώτο βαθμό για κακουργήματα ή

β) σε περίπτωση αμετάκλητης παραπομπής για κακούργημα, εφόσον έχει επιβληθεί προσωρινή κράτηση. Μεταγενέστερη αντικατάσταση ή άρση της προσωρινής κράτησης, κατά τη διάρκεια της εκκρεμοδικίας, αίρει αυτοδικαίως την αργία του αιρετού που παραπέμφθηκε για κακούργημα.

2. Σε περίπτωση επιβολής αργίας κατόπιν έκδοσης πρωτόδικης καταδικαστικής απόφασης για κακούργημα, η αργία αίρεται, εάν εκδοθεί τελεσίδικη αθωωτική απόφαση. Σε περίπτωση επιβολής αργίας κατόπιν τελεσίδικης καταδικαστικής απόφασης για τα συγκεκριμένα ποινικά αδικήματα της περ. γ) της παρ. 1 του άρθρου Ρ+62 η αργία αίρεται εάν εκδοθεί αμετάκλητη αθωωτική απόφαση. Σε περίπτωση επιβολής αργίας κατόπιν αμετάκλητης παραπομπής για κακούργημα εφόσον έχει επιβληθεί προσωρινή κράτηση, η αργία αίρεται εάν εκδοθεί πρωτόδικη αθωωτική απόφαση. Στις ανωτέρω περιπτώσεις, κατ΄ αντιστοιχία, εάν εκδοθεί αθωωτική απόφαση, αίρεται αυτοδικαίως η αργία και το διοικητικό μέτρο θεωρείται ως ουδέποτε επιβληθέν. Στην περίπτωση του τέταρτου εδαφίου, καταβάλλεται αναδρομικά η αντιμισθία του αποκατασταθέντος από τον χρόνο έκδοσης της διαπιστωτικής σε βάρος του πράξης.
3. Για την αργία και την άρση αυτής εκδίδεται διαπιστωτική πράξη του Επόπτη, η οποία κοινοποιείται αυθημερόν στα πρόσωπα της περ. α) της παρ. 2 του άρθρου Ρ+2, στον Γενικό Επόπτη, στον οικείο δήμο και την οικεία περιφέρεια ή στο οικείο νομικό πρόσωπο.
4. Με την επιμέλεια της αρμόδιας Εισαγγελίας κοινοποιείται στον Γενικό Επόπτη κάθε καταδικαστική απόφαση σύμφωνα με την περ. α) της παρ. 1 σε βάρος των προσώπων της περ. α) της παρ. 2 του άρθρου Ρ+2 ή αμετάκλητη παραπομπή σε κακούργημα, εφόσον έχει επιβληθεί προσωρινή κράτηση,

5. Ο Γενικός Επόπτης εισάγει τις αποφάσεις ή το βούλευμα της παρ. 4 στο πληροφοριακό σύστημα του άρθρου Ρ+15, προκειμένου να ανατεθεί η έκδοση σχετικής διαπιστωτικής πράξης. Ο Γενικός Επόπτης δύναται να λαμβάνει από την αρμόδια Εισαγγελία κάθε αναγκαία πληροφορία σχετικά με την πορεία της υπόθεσης, όπως η τελεσιδικία ή το αμετάκλητο αυτής, καθώς και αντίγραφα των αποφάσεων και των πρακτικών.
6. Η διαπιστωτική πράξη του Επόπτη με την οποία επιβάλλεται το διοικητικό μέτρο της αργίας προσβάλλεται μόνο δικαστικά, με το ένδικο βοήθημα της αίτησης ακύρωσης ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας.

Άρθρο Ρ+65

Ιδιάζουσα δωσιδικία και εξαίρεση από συνοπτική διαδικασία

(Αρ. 235 ν.3852/2010)

1. Οι δήμαρχοι και οι περιφερειάρχες υπάγονται στην ιδιάζουσα δωσιδικία της περ. δ) του άρθρου 110 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας (ν. 4620/2019, Α’ 96).
2. Για τα πλημμελήματα των αιρετών της παρ. 1 καθώς και των αντιδημάρχων, αναπληρωτών περιφερειαρχών και αντιπεριφερειαρχών, τα οποία διαπράττονται κατά την άσκηση των καθηκόντων τους και εξαιτίας αυτών, δεν εφαρμόζονται τα άρθρα 275 και 417 έως 426 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας.

Άρθρο Ρ+66

Κατά προτεραιότητα εκδίκαση υποθέσεων αιρετών οργάνων Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης

Οι υποθέσεις της παρ. 1 του άρθρου Ρ+64, περί του διοικητικού μέτρου της αργίας που αφορούν ειδικά σε δημάρχους και περιφερειάρχες εκδικάζονται από το δικαστήριο, κατά απόλυτη προτεραιότητα, και δεν χορηγείται αναβολή παρά μόνο για εξαιρετικούς λόγους. Αν χορηγηθεί αναβολή, τότε ορίζεται δικάσιμος κατά απόλυτη προτεραιότητα.

Άρθρο Ρ+67

Παύση αιρετών οργάνων Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης

(Αρ. 237 ν.3852/2010)

1. Περιφερειάρχες, αναπληρωτές περιφερειάρχες, αντιπεριφερειάρχες, δήμαρχοι, αντιδήμαρχοι, δημοτικοί και περιφερειακοί σύμβουλοι, εκπρόσωποι δημοτικών κοινοτήτων και μέλη συμβουλίων δημοτικής κοινότητας δύναται να παυθούν για σοβαρούς λόγους δημοσίου συμφέροντος ή σε περίπτωση αδυναμίας εκτέλεσης των καθηκόντων τους για λόγους υγείας, μετά από απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών, ύστερα από ειδικά αιτιολογημένη έκθεση του Γενικού Επόπτη και σύμφωνη γνώμη του πειθαρχικού συμβουλίου του άρθρου Ρ+55, μετά από συνεδρίαση της ολομέλειας αυτού.
2. Για σοβαρούς λόγους δημοσίου συμφέροντος και με την ίδια διαδικασία, δύναται να διαλυθεί ένα δημοτικό ή περιφερειακό συμβούλιο. Η διάλυση αυτή επιφέρει και τη διάλυση των συμβουλίων των δημοτικών κοινοτήτων, καθώς και την παύση των εκπροσώπων των δημοτικών κοινοτήτων. Στην περίπτωση αυτή γίνεται νέα εκλογή σύμφωνα με το άρθρο 77, περί εκλογής σε εξαιτίας διάλυσης συμβουλίων (Βιβλίο 1). σύμφωνα με την περ. β) της παρ. 1. 3. Κατά της απόφασης της παρ. 1 που διατάσσει την παύση, ο παυθείς δύναται να ασκήσει προσφυγή στο Συμβούλιο της Επικρατείας εντός προθεσμίας δεκαπέντε (15) ημερών από την κοινοποίησή της σε αυτόν.

aftodioikisi.gr