Ραγδαία αλλοίωση του οικοσυστήματος δείχνουν τα στοιχεία – Η σπάταλη άρδευση και η ανάγκη για άμεσα μέτρα προστασίας
Σε κατάσταση έκτακτης περιβαλλοντικής ανάγκης φαίνεται πως βρίσκεται η λίμνη Βιστωνίδα, ένας από τους σημαντικότερους υγροτόπους της Ελλάδας και «πνεύμονας» του Εθνικού Πάρκου Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης.
Τα επιστημονικά δεδομένα που παρουσιάστηκαν στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος DesirMED, κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου: Περίπου το 80% της λίμνης έχει ήδη θαλασσοποιηθεί, μια εξέλιξη με δραματικές επιπτώσεις τόσο στο ευαίσθητο οικοσύστημα όσο και στην τοπική οικονομία.
Η ανατροπή της ισορροπίας
Η Βιστωνίδα (έκτασης 42.000 στρεμμάτων και βάθους 2,5-3,5 μέτρων) λειτουργούσε πάντα ως ένα μοναδικό «μωσαϊκό», όπου το γλυκό νερό από τους ποταμούς Κομψάτο, Κόσυνθο και Τραύο συναντούσε το θαλασσινό νερό του Βιστωνικού Κόλπου. Αυτή η ισορροπία στήριζε μια πλούσια χλωρίδα και πανίδα.
Πλέον, όμως, η ισορροπία αυτή έχει διαταραχθεί βίαια. Όπως επισημαίνει ο καθηγητής Γιώργος Συλαίος (Διευθυντής του Εργαστηρίου Οικολογικής Μηχανικής και Τεχνολογίας του ΔΠΘ), η θαλασσοποίηση καλπάζει. Τα στοιχεία δείχνουν:
- Αυξημένη θολερότητα στα νερά.
- Υποβάθμιση του οξυγόνου στον πυθμένα.
- Άμεση απειλή για τους υδρόβιους οργανισμούς και το αλιευτικό απόθεμα.
Ο ρόλος της άρδευσης και η λύση
Το πρόγραμμα DesirMED, που τρέχει από το 2022, εστιάζει στις αιτίες. Στην περιοχή μας, η «ρίζα» του κακού εντοπίζεται στη διαχείριση των υδάτων. Η υπεράντληση και η χρήση απαρχαιωμένων μεθόδων άρδευσης (κανόνια) από τους αγρότες, μειώνουν δραματικά την εισροή γλυκού νερού στη λίμνη. Το αποτέλεσμα; Το θαλασσινό νερό να κερδίζει συνεχώς έδαφος.
Οι επιστήμονες είναι σαφείς: Η στροφή σε άρδευση ακριβείας δεν είναι πολυτέλεια, αλλά μονόδρομος για να σωθεί η λίμνη και να διασωθούν τα υπόγεια υδροφόρα στρώματα.
Αν δεν ληφθούν άμεσα μέτρα, η οικολογική καταστροφή στη Βιστωνίδα ενδέχεται να καταστεί μη αναστρέψιμη, με ανυπολόγιστες συνέπειες για το περιβάλλον αλλά και για τον πρωτογενή τομέα της Ξάνθης και της Ροδόπης.
