Σε δημόσια διαβούλευση έως τις 4 Ιουνίου 2026 το νομοσχέδιο του Υπουργείου Εσωτερικών – Οι 10 ανατροπές που αλλάζουν τον χάρτη της αυτοδιοίκησης, από τις ηλεκτρονικές κάλπες έως τον αυστηρό έλεγχο νομιμότητας.
Σε ριζική αναδιάρθρωση του τρόπου λειτουργίας των Δήμων και των Περιφερειών προχωρά το Υπουργείο Εσωτερικών, θέτοντας σε δημόσια διαβούλευση τον νέο, ενιαίο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Το νομοθέτημα των 761 άρθρων βάζει τέλος στην πολυνομία δεκαετιών και φέρνει σαρωτικές αλλαγές, με κορυφαία την κατάργηση του δεύτερου γύρου των αυτοδιοικητικών εκλογών και την καθιέρωση ηλεκτρονικής ψηφοφορίας.
Έπειτα από 1,5 χρόνο συστηματικής προετοιμασίας, το Υπουργείο Εσωτερικών παρουσίασε ένα ενιαίο νομοθετικό κείμενο που ενσωματώνει και εκσυγχρονίζει περίπου 2.000 διάσπαρτες διατάξεις. Ο νέος Κώδικας θα παραμείνει σε διαβούλευση (στο opengov.gr) έως τις 4 Ιουνίου 2026 και αναμένεται να ψηφιστεί εντός του ίδιου μήνα.
Σύμφωνα με τον Υπουργό Εσωτερικών, κ. Θοδωρή Λιβάνιο, το νομοσχέδιο αποτελεί «πυξίδα για να γυρίσουμε όλοι μαζί μια νέα σελίδα στην ιστορία της τοπικής αυτοδιοίκησης».
Οι 10 κομβικές αλλαγές Ο νέος Κώδικας εισάγει μεταρρυθμίσεις που στοχεύουν στη διαφάνεια, την ταχύτητα και την εξάλειψη της γραφειοκρατίας:
- Κατάργηση Β’ Γύρου Εκλογών: Αλλάζει ριζικά το εκλογικό σύστημα για την ανάδειξη δημοτικών και περιφερειακών αρχών, καταργώντας την επαναληπτική κάλπη.
- Ηλεκτρονική Ψηφοφορία: Εισάγεται η δυνατότητα ψηφοφορίας μέσω ειδικών εκλογικών κέντρων, με την παρουσία δικαστικού αντιπροσώπου.
- Τοπικά Δημοψηφίσματα: Θεσμοθετείται η διεξαγωγή συμβουλευτικών δημοψηφισμάτων με ψηφιακά μέσα για κρίσιμα τοπικά ζητήματα.
- Ενιαίο Πλαίσιο Περιφερειών: Δημιουργείται, 15 χρόνια μετά την ίδρυσή τους, ενιαίο πλαίσιο λειτουργίας, καταργώντας τις επικαλύψεις με τις κρατικές υπηρεσίες.
- Συμβούλια Νέων: Αναβαθμίζεται ο ρόλος τους με σαφείς κανόνες εκλογής και ψηφιακές διαδικασίες.
- Έλεγχος Νομιμότητας: Ιδρύεται Αυτοτελής Υπηρεσία Ελέγχου και μπαίνει τέλος στον έλεγχο “σκοπιμότητας” των αποφάσεων. Ο έλεγχος θα αφορά πλέον αποκλειστικά τη νομιμότητα μέσω πληροφοριακού συστήματος.
- Ξεκάθαρες Αρμοδιότητες: Οριοθετείται με ακρίβεια το “ποιος κάνει τι”, αποφεύγοντας τις επικαλύψεις μεταξύ Δήμου, Περιφέρειας και Κράτους.
- Οικονομική Διαφάνεια: Εισάγονται αυστηροί κανόνες λειτουργίας των οικονομικών υπηρεσιών για τη δημόσια περιουσία και τις συμβάσεις, μειώνοντας τις «γκρίζες ζώνες».
- Λογοδοσία: Επιβάλλεται η ψηφιακή δημοσιοποίηση των αποφάσεων για την ενίσχυση της εμπιστοσύνης των πολιτών.
- Καταστατική Θέση Αιρετών: Αποσαφηνίζεται το πλαίσιο για τις αντιμισθίες, τα έξοδα παράστασης και τις επαγγελματικές άδειες των αιρετών.
Η δομή των 6 Βιβλίων Ο Κώδικας οργανώνεται σε έξι βασικούς άξονες (Βιβλία):
- Συγκρότηση αυτοδιοίκησης και εκλογικό σύστημα.
- Όργανα διοίκησης και νομικά πρόσωπα.
- Αρμοδιότητες Δήμων και Περιφερειών.
- Οικονομική διαχείριση και δημόσιες συμβάσεις.
- Σύστημα ελέγχου νομιμότητας και πειθαρχικές ευθύνες.
- Γενικές διατάξεις και ενσωμάτωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη Τοπικής Αυτονομίας.
Για τον Δήμο Ξάνθης και την Περιφέρεια ΑΜΘ, η εφαρμογή του νέου Κώδικα σημαίνει το τέλος των γραφειοκρατικών αγκυλώσεων που συχνά “φρενάρουν” τοπικά έργα. Παράλληλα, η κατάργηση του δεύτερου γύρου αλλάζει πλήρως τα πολιτικά δεδομένα για τις επόμενες αυτοδιοικητικές κάλπες στην περιοχή μας, ενώ εργαλεία όπως τα τοπικά ηλεκτρονικά δημοψηφίσματα δίνουν, για πρώτη φορά, άμεσο λόγο στους Ξανθιώτες για σημαντικές παρεμβάσεις στην πόλη τους.