Η στατική επάρκεια των σχολικών κτιρίων φέρνει τον Δήμο μπροστά σε δύσκολες αποφάσεις – Ασφάλεια μαθητών και καθηγητών, απρόσκοπτη εκπαιδευτική διαδικασία και αναζήτηση προσωρινής λύσης μέχρι την οριστική αποκατάσταση
Το ζήτημα της στέγασης του 2ου και του 3ου Γυμνασίου Ξάνθης εισέρχεται πλέον στην πιο κρίσιμη φάση του.
Οι τεχνικοί έλεγχοι και οι μελέτες που έχουν προηγηθεί έχουν αναδείξει σοβαρές ανάγκες παρεμβάσεων στα υφιστάμενα σχολικά κτίρια, με αποτέλεσμα να βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο η ανάγκη εξεύρεσης λύσης που θα διασφαλίζει πρωτίστως την ασφάλεια μαθητών και καθηγητών, αλλά ταυτόχρονα θα επιτρέπει την απρόσκοπτη συνέχιση της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Πρόκειται για ένα πρόβλημα που δεν δημιουργήθηκε σήμερα. Είναι ένα ζήτημα που έχει συσσωρευτεί μέσα στα χρόνια και πλέον δεν επιτρέπει άλλες αναβολές. Και εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη δυσκολία για τη δημοτική αρχή, να δώσει λύση σε ένα πρόβλημα που αφορά εκατοντάδες μαθητές και εκπαιδευτικούς, χωρίς να υπάρχει μία εύκολη ή ανώδυνη επιλογή.
Το ζητούμενο δεν είναι η πολιτική αντιπαράθεση, αλλά η λύση
Η αγωνία των γονέων είναι απολύτως κατανοητή. Όπως κατανοητή είναι και η ανησυχία των εκπαιδευτικών για τις συνθήκες κάτω από τις οποίες θα κληθούν να συνεχίσουν το εκπαιδευτικό τους έργο. Η ασφάλεια μαθητών και καθηγητών δεν μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης. Ταυτόχρονα, όμως, κάθε απόφαση πρέπει να λαμβάνει υπόψη και την πραγματικότητα της πόλης.
Η Ξάνθη δεν διαθέτει σήμερα μια σειρά από έτοιμα σχολικά συγκροτήματα τα οποία μπορούν απλώς να ανοίξουν τις πόρτες τους και να υποδεχθούν εκατοντάδες επιπλέον μαθητές. Οι εναλλακτικές λύσεις είναι συγκεκριμένες, καθεμία έχει τις δικές της δυσκολίες και όλες απαιτούν συντονισμό μεταξύ Δήμου, εκπαιδευτικής κοινότητας και αρμόδιων κρατικών φορέων. Αυτό είναι και το μεγάλο «παζλ» της επόμενης ημέρας.
Η δύσκολη λύση της προσωρινής μεταφοράς
Η προσωρινή μεταφορά των μαθητών σε άλλο σχολικό συγκρότημα είναι προφανώς η λύση που μπορεί να εξεταστεί πρώτη, καθώς αξιοποιεί υφιστάμενες σχολικές υποδομές.
Δεν είναι όμως τόσο απλή όσο μπορεί να φαίνεται. Η συστέγαση με άλλη σχολική μονάδα σημαίνει ότι ένα σχολείο θα πρέπει να μοιραστεί τους ίδιους χώρους με ένα άλλο, με όλες τις συνέπειες που αυτό συνεπάγεται.
Και υπάρχει μία κρίσιμη παράμετρος που συχνά παραβλέπεται στη δημόσια συζήτηση.
Όταν ένα σχολείο χαρακτηρίζεται ως πληττόμενο και μεταφέρεται προσωρινά σε σχολική μονάδα με την οποία συστεγάζεται, το πληττόμενο σχολείο δεν μπορεί να λειτουργεί εναλλάξ πρωί και απόγευμα. Το ισχύον θεσμικό πλαίσιο προβλέπει αποκλειστική απογευματινή λειτουργία του πληττόμενου σχολείου.
Με απλά λόγια, η επιλογή της συστέγασης δεν σημαίνει ότι δύο σχολεία θα εναλλάσσονται απλώς μεταξύ πρωινής και απογευματινής λειτουργίας.
Σημαίνει ότι το σχολείο που πλήττεται θα κληθεί να λειτουργεί σταθερά και αποκλειστικά σε απογευματινή βάρδια για όσο διάστημα ισχύει η συγκεκριμένη κατάσταση. Και αυτό έχει σημαντικές επιπτώσεις. Αλλάζει την καθημερινότητα εκατοντάδων μαθητών, επηρεάζει τις οικογένειες, διαφοροποιεί το πρόγραμμα των εκπαιδευτικών και δημιουργεί μια σειρά από πρακτικά ζητήματα που πρέπει να αντιμετωπιστούν. Γι’ αυτό και μια τέτοια απόφαση δεν μπορεί να ληφθεί επιπόλαια.
Προκατασκευασμένες αίθουσες, λύση με προοπτική, αλλά όχι από τη μία μέρα στην άλλη. Μια δεύτερη επιλογή είναι η δημιουργία προσωρινών σχολικών εγκαταστάσεων με προκατασκευασμένες ή άλλου τύπου κατάλληλες κατασκευές.
Πρόκειται για λύση που θα μπορούσε να περιορίσει την ανάγκη συστέγασης και να επιτρέψει τη λειτουργία των σχολείων με μεγαλύτερη αυτονομία. Απαιτείται όμως κατάλληλος χώρος, τεχνικός σχεδιασμός, διαμόρφωση και θεμελίωση, εξασφάλιση ηλεκτροδότησης, ύδρευσης και αποχέτευσης, καθώς και οι απαιτούμενες εγκρίσεις και διαδικασίες. Επομένως, ακόμη και αν επιλεγεί αυτή η λύση, δεν μπορεί να θεωρηθεί λύση «εξπρές». Χρειάζεται χρόνος, χρήματα και κυρίως συντονισμός.
Υπάρχει διαθέσιμο κτίριο στην Ξάνθη;
Θεωρητικά, η μίσθωση ή αξιοποίηση ενός υφιστάμενου κτιρίου θα μπορούσε να αποτελέσει την πιο ανώδυνη λύση. Πρακτικά, όμως, η αναζήτηση ενός χώρου που να μπορεί να στεγάσει νόμιμα ένα γυμνάσιο είναι εξαιρετικά δύσκολη. Δεν αρκούν μερικές μεγάλες αίθουσες. Ένα σχολείο χρειάζεται συγκεκριμένα τετραγωνικά, κατάλληλες αίθουσες και εργαστήρια, χώρους διοίκησης και εκπαιδευτικών, χώρους υγιεινής, ασφαλές προαύλιο, δυνατότητα πρόσβασης, πυρασφάλεια και συμμόρφωση με τις προβλεπόμενες κτιριολογικές και πολεοδομικές απαιτήσεις. Με άλλα λόγια, ένα διαθέσιμο ακίνητο δεν είναι αυτομάτως και κατάλληλο σχολείο.
Η οριστική λύση βρίσκεται στην αποκατάσταση των σχολικών κτιρίων
Όλες οι παραπάνω επιλογές έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό, είναι μεταβατικές. Η πραγματική λύση είναι η αποκατάσταση, η στατική ενίσχυση και ο εκσυγχρονισμός των υφιστάμενων σχολικών εγκαταστάσεων, στον βαθμό που αυτό επιβεβαιώνεται από τις αρμόδιες τεχνικές μελέτες. Εκεί θα πρέπει να κατευθυνθεί και η προσπάθεια όλων των εμπλεκόμενων φορέων.
Ο Δήμος καλείται να εξασφαλίσει τους απαιτούμενους πόρους και να προχωρήσει τις διαδικασίες που βρίσκονται στην αρμοδιότητά του, ενώ παράλληλα απαιτείται η συνεργασία της Πολιτείας και των αρμόδιων φορέων, ώστε οι αναγκαίες εργασίες να προχωρήσουν με τη μεγαλύτερη δυνατή ταχύτητα.
Η προσωρινή λύση δεν πρέπει να γίνει μόνιμη
Πρέπει να αποτελέσει τη γέφυρα μέχρι την επιστροφή μαθητών και εκπαιδευτικών σε ασφαλή και σύγχρονα σχολικά κτίρια. Μια δημοτική αρχή που καλείται να πάρει δύσκολες αποφάσεις.
Υπάρχει, ωστόσο, και μία ευρύτερη διάσταση στο ζήτημα.
Η Ξάνθη βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα πρόβλημα που για χρόνια δεν αντιμετωπίστηκε στη βάση του πραγματικού του μεγέθους. Σήμερα, ανεξάρτητα από το αν κάποιος συμφωνεί ή διαφωνεί με τις επιλογές της σημερινής δημοτικής αρχής, υπάρχει μία βασική διαφορά στον τρόπο αντιμετώπισης τέτοιων ζητημάτων.
Τα προβλήματα δεν μπορούν πλέον να μπαίνουν κάτω από το χαλί.
Η σημερινή δημοτική αρχή καλείται να διαχειριστεί ένα δύσκολο πρόβλημα και να αναλάβει την ευθύνη για τη λύση του, ακόμη και όταν γνωρίζει ότι καμία από τις διαθέσιμες επιλογές δεν είναι εύκολη ή απολύτως ανώδυνη. Αυτό ακριβώς είναι το δύσκολο κομμάτι της διοίκησης. Δεν είναι δύσκολο να αποφεύγεις ένα πρόβλημα όταν γνωρίζεις ότι κάποια στιγμή θα το αντιμετωπίσει κάποιος άλλος. Δύσκολο είναι να το ανοίγεις, να αναγνωρίζεις το μέγεθός του και να αναλαμβάνεις την ευθύνη να βρεις λύση. Και αυτό είναι που απαιτεί σήμερα η κατάσταση των δύο σχολείων.
Το μεγάλο στοίχημα της επόμενης ημέρας
Η απόφαση που θα ληφθεί δεν αφορά μόνο ένα κτίριο. Αφορά εκατοντάδες παιδιά, τις οικογένειές τους και τους εκπαιδευτικούς που καθημερινά βρίσκονται μέσα στις σχολικές αίθουσες. Γι’ αυτό και η συζήτηση πρέπει να γίνει με ψυχραιμία, σοβαρότητα και πλήρη ενημέρωση.
- Η πρώτη προτεραιότητα είναι μία, η ασφάλεια μαθητών και καθηγητών.
- Η δεύτερη είναι εξίσου σημαντική, να μη διακοπεί η εκπαιδευτική διαδικασία και να μη χαθεί ούτε μία ώρα μαθήματος, στο μέτρο του ανθρωπίνως και διοικητικά εφικτού.
- Και η τρίτη είναι να υπάρξει ένας σαφής οδικός χάρτης για την οριστική λύση.
Η Ξάνθη δεν χρειάζεται άλλη αναβολή. Χρειάζεται μια δύσκολη αλλά εφαρμόσιμη απόφαση σήμερα, ώστε να μπορέσει αύριο να έχει σχολεία ασφαλή, σύγχρονα και αντάξια των παιδιών και των εκπαιδευτικών της.